ابزار دقیق چیست و چه کاربردی دارد؟

ابزار دقیق با نام علمی Instrumentation به مجموعه‌ای از تجهیزات و سیستم‌ها گفته می‌شود که از آنها برای اندازه‌گیری، نظارت، کنترل و ثبت کمیت‌های فیزیکی و شیمیایی در یک فرآیند صنعتی، آزمایشگاهی یا مهندسی به کار می‌رود. استفاده از این ابزارها برای دقت بالا، ایمنی، کیفیت تولید، و کارایی انرژی در صنایع مختلف حیاتی هستند.

دسته‌بندی انواع تجهیزات ابزار دقیق

اندازه‌گیری Measurement: ابزارهایی که پارامترهای فیزیکی مانند دما، فشار، سطح، جریان، سرعت، ارتعاش و… را اندازه‌گیری می‌کنند.

• ترموکوپل / RTD (برای دما)
• گیج فشار / ترانسمیتر فشار
• فلومتر (Flow Meter)
• لول‌ سنج (Level Transmitter)
• آنالایزرهای گاز یا مایعات

کنترل (Control): تجهیزاتی که پس از اندازه‌گیری، اطلاعات را پردازش کرده و به عملگرها (Actuators) فرمان می‌دهند.

• کنترلر PID
• PLC و DCS
• سیستم اسکادا (SCADA)

ثبت و نظارت (Monitoring & Logging): یکی از اجزای حیاتی در سیستم‌های ابزار دقیق می باشد که وظیفه آن نظارت پیوسته بر وضعیت فرآیندها و ثبت اطلاعات اندازه‌گیری‌شده برای تحلیل، گزارش‌گیری، کنترل و آرشیو است. Monitoring یعنی دیدن و دنبال کردن لحظه‌به‌لحظه‌ی داده‌ها و Logging یعنی ذخیره‌سازی خودکار اطلاعات مربوط به پارامترهای اندازه‌گیری‌شده

• دیتالاگرها
• نمایشگرهای دیجیتال یا آنالوگ
• HMI (رابط کاربری انسان-ماشین)

فرستنده‌ها (Transmitters): این تجهیزات سیگنال‌های آنالوگ یا دیجیتال تولید می‌کنند که داده‌های اندازه‌گیری شده را به سیستم کنترل ارسال می‌کنند.

کاربرد ابزار دقیق در صنایع

• در صنایع نفت و گاز: کنترل فشار و دبی خطوط لوله، پایش گازهای قابل اشتعال
• در نیروگاه‌ها: کنترل دما، سطح و جریان آب و بخار
• در صنایع شیمیایی: آنالیز ترکیبات گازی و مایع برای فرآیندهای واکنش
• در صنایع غذایی و دارویی: کنترل دما، رطوبت و آلودگی برای کیفیت تولید
• در کارخانه‌ها و اتوماسیون صنعتی: کنترل فرآیندهای تولید و خطوط مونتاژ

اجزای اصلی یک سیستم ابزار دقیق چیست؟

اجزای اصلی یک سیستم ابزار دقیق به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که یک فرآیند صنعتی یا آزمایشگاهی را اندازه‌گیری، پردازش، کنترل و نمایش دهند. این سیستم‌ها از چند بخش به‌هم‌پیوسته تشکیل می‌شوند که هر کدام وظیفه خاصی دارند.

• سنسورها: مبدل فیزیکی به سیگنال الکتریکی
• ترانسمیترها: تقویت و انتقال سیگنال
• کنترلرها: تصمیم‌گیری و پردازش
• عملگرها: اجرای دستورات (مثل شیرهای کنترلی)
• واسط کاربری: نمایش اطلاعات و فرمان اپراتور

مزایای استفاده از ابزار دقیق در صنایع چیست ؟

میتوان فت استفاده از ابزار دقیق در صنایع، یک تحول بزرگ در دقت، ایمنی، بهره‌وری و کنترل فرآیندهای مدیریت صنایعی چون نفت، گاز، پتروشیمی، نیروگاهی، معادن و … به شمار می‌رود. این فناوری به شرکت‌ها کمک می‌کند تا با کنترل دقیق و بلادرنگ پارامترهای حیاتی، هم در کیفیت و هم در صرفه‌جویی هزینه‌ها، عملکرد بهتری داشته باشند.

• افزایش ایمنی در فرآیندهای صنعتی
• بهبود کیفیت محصول نهایی
• صرفه‌جویی در انرژی و هزینه‌ها
• افزایش بهره‌وری و سرعت تولید
• امکان کنترل خودکار و از راه دور

شرکت ایمن کنترل سهند مرکز طراحی، تولید و تامین تجهیزات ابزار دقیق